OEE, TEEP ve kapasite kullanımı karşılaştırması

OEE, TEEP ve kapasite kullanımı ilişkilidir, fakat birbirinin yerine geçmez. OEE, planlanan üretim süresinin ne kadarının ilk geçişte sağlam çıktıya dönüştüğünü sorar. TEEP, OEE'ye utilization ekleyerek tüm takvim zamanının ne kadarının sağlam çıktıya dönüştüğünü sorar. Kapasite kullanımı ise tanımlı bir kapasite tabanının ne kadarının kullanıldığını sorar. Üç metriği karıştırmak yanlış karar üretir: bir hat yüksek OEE'ye sahip olup haftanın çoğunda boş kalabilir, başka bir hat yüksek kullanıma sahip olup hız veya kalite kaybı yaşayabilir.

Bu yazı OEE nedir temelinin üzerine kuruludur. Amaç paydayı görünür yapmaktır. Payda görünür olduğunda metrikler yarışmayı bırakır ve farklı soruları yanıtlamaya başlar.

Tanımlar ve formüller

OEE paydası: planlanan üretim süresi. Bu, hattın çalışmasının planlandığı ve beklendiği süredir.

TEEP paydası: tüm zaman. Haftalık pratik analizde, dönem farklı seçilmedikçe, tek varlık için 168 saat anlamına gelir.

Kapasite kullanımı paydası: nominal, kullanılabilir, personelli, darboğaz veya iş tarafından tanımlı kapasite. Bu adlandırılmalıdır; çünkü farklı departmanlar genellikle farklı kapasite tabanları kullanır.

OEE = Availability x Performance x Quality

TEEP = OEE x Utilization

Utilization = Planned Production Time / All Time

Kapasite kullanımı = Fiili Çıktı / Tanımlı Kapasite

Son formül bilinçli olarak tek evrensel terim yerine Tanımlı Kapasite ifadesini kullanır. Planlama tartışmalarında kapasite nameplate kapasite, pratik kapasite, personelli kapasite, bütçe kapasitesi veya satılabilir kapasite anlamına gelebilir. Payda adlandırılmadan sayının anlamı yoktur.

Payda seçimi teknik bir ayrıntı gibi görünebilir, fakat yönetsel sonucu değiştirir. Planlanan üretim süresi, bakım ve kalite ekiplerinin doğrudan etkileyebileceği pencereyi sınırlar. Takvim zamanı, hattın fiziksel olarak var olduğu bütün dönemi gösterir. Tanımlı kapasite ise işletmenin seçtiği çalışma modelini, personel gerçekliğini, ürün karmasını ve talep beklentisini yansıtır. Bu yüzden aynı üretim haftası üç farklı ve tutarlı sonuca yol açabilir.

Özellikle kapasite kullanımı için tanım yerel ve operasyonel olmalıdır. Bir tesiste kapasite saat başına teorik maksimum adet üzerinden kurulabilir. Başka bir tesiste aynı kelime, iki vardiya için eğitilmiş operatör sayısı, onaylı reçete seti, paketleme darboğazı ve sevkiyat penceresi dikkate alındıktan sonra kalan iyi adet anlamına gelebilir. Bu yazıdaki kapasite kullanımı ISO standardı gibi evrensel bir formül iddiası değildir. Raporu hazırlayan işletmenin önce kendi kapasite tabanını yazması, sonra fiili iyi çıktıyı bu tabana bölmesi gerekir.

Sayısal örnek

Bir hattın bir hafta kurulu olduğunu varsayalım. Haftada 168 takvim saati vardır. Tesis beş adet 8 saatlik vardiya planlar; planlanan üretim süresi 40 saattir. Bu vardiyalarda hat duruşlardan sonra 35 saat çalışır. Çalışma süresindeki ideal çıktı 21.000 adettir. Toplam adet 19.500, ilk geçiş sağlam adet 18.900'dür. Mevcut iş modeli için pratik personelli haftalık kapasite 50.000 sağlam adettir.

Availability = 35 / 40 = yüzde 87,5.

Performance = 19.500 / 21.000 = yüzde 92,9. Çalışma süresindeki ideal çıktı bilindiği için eşdeğer çıktı oranı kullanılmıştır.

Quality = 18.900 / 19.500 = yüzde 96,9.

OEE = 0,875 x 0,929 x 0,969 = yüzde 78,8.

Utilization = 40 / 168 = yüzde 23,8.

TEEP = 0,788 x 0,238 = yüzde 18,8.

Personelli haftalık kapasiteye göre kapasite kullanımı = 18.900 / 50.000 = yüzde 37,8.

Aynı hat yüzde 78,8 OEE, yüzde 18,8 TEEP ve yüzde 37,8 kapasite kullanımı gösterir. Hiçbiri yanlış değildir. OEE planlanan vardiyalarda potansiyel sağlam çıktının yaklaşık beşte birinin kaybedildiğini söyler. TEEP varlığın takvim zamanının çoğunda kullanılmadığını gösterir. Kapasite kullanımı, mevcut çıktının personelli iş modelinin destekleyebileceği kapasitenin altında olduğunu söyler.

OEE ne zaman doğru metriktir

İyileştirme sorusu programlı üretim penceresinin içindeyse OEE doğru metriktir. Bakım önceliklendirme, kalıp değişimi azaltma, kısa duruş analizi, hız kaybı analizi ve ilk geçiş kalite iyileştirmesi için güçlüdür. Ekiplerin kayıpları görüp aksiyon alabileceği varlık, hat veya kısıtlı proses düzeyinde en yararlıdır.

OEE ticari kapasite kararları için zayıftır. Bir hat tek vardiya yüksek OEE ile çalışıp yine de büyük takvim potansiyeline sahip olabilir. Bu OEE'nin hatası değildir, sınırıdır. OEE pazarın ek vardiya isteyip istemediğini, iş gücünün bulunup bulunmadığını veya işletmenin daha fazla üretmesi gerekip gerekmediğini bilmez.

TEEP ne zaman doğru metriktir

Soru tüm zaman boyunca varlık potansiyeliyse TEEP kullanılır. TEEP hem ekipman kayıplarını hem program kayıplarını gösterir. Varlık tüm zaman boyunca etkin hız ve kaliteyle çalışsaydı mümkün olan çıktı ile mevcut iyi çıktı arasındaki farkı gösterebilir.

TEEP'in değeri, takvim zamanını saklamamasıdır. Beş gün tek vardiya çalışan bir hatta OEE yüksek olabilir; TEEP ise hafta sonu, gece vardiyası ve planlanmamış günlerin üretime çevrilmediğini açıkça gösterir. Bu bilgi yatırım tartışması için yararlıdır, çünkü önce ekipmanın gerçekten darboğaz olup olmadığını sorar. Eğer talep güçlü, personel bulunabilir ve tedarik zinciri destekleyiciyse düşük TEEP ek vardiya, daha iyi planlama veya darboğaz yatırımı için fırsat gösterebilir.

TEEP dikkatli kullanılmalıdır. Düşük TEEP düşük talep, planlı bakım, sanitasyon gereklilikleri, enerji fiyatı kararları veya personel sınırları nedeniyle oluşabilir. Her programsız saati operasyon arızası gibi görmek aşırı üretime veya gerçekçi olmayan vardiya planlarına iter. TEEP ticari ve operasyonel bağlam ister. Düşük TEEP otomatik problem değildir; yalnızca takvim zamanı içinde kullanılmayan potansiyelin varlığını gösterir. Bu potansiyelin istenip istenmediği ayrı bir satış, tedarik, finans ve insan kaynağı sorusudur.

Kapasite kullanımı ne zaman doğru metriktir

Kapasite kullanımı planlama, satış ve operasyon, yatırım ve ağ tartışmalarına aittir. İşletmenin kurduğu, personel ayırdığı veya kullanılabilir yapmayı seçtiği kapasiteyi kullanıp kullanmadığını sorar. Üret veya satın al kararları, vardiya ekleme ve ekipman yatırımı için yararlıdır.

Bu metrik talep kısıtını görünür tutmalıdır. Talep 20.000 iyi adet ise, 50.000 adetlik personelli kapasiteye karşı yüzde 40 kullanım kötü yönetim anlamına gelmeyebilir. İşletme bilinçli olarak kapasiteyi müşteri siparişlerine, marjlara veya stok politikasına göre düşük kullanıyor olabilir. Tersi de mümkündür: yüzde 95 kapasite kullanımı iyi görünür, fakat ürün karması daha fazla temizlik, daha küçük partiler veya daha yavaş kalite kontrol gerektiriyorsa gerçek teslimat riski artabilir. Bu nedenle kapasite kullanımı tek başına verimlilik notu değil, kapasite tabanı ve talep varsayımıyla birlikte okunacak planlama göstergesidir.

Ürün karması özellikle önemlidir. Aynı hat tek tip yüksek hızlı ürünle daha fazla adet üretebilirken, küçük partili, sık değişimli veya kalite kontrolü ağır ürünlerde daha düşük iyi adet verebilir. Kapasite tanımı ürün karmasını sabitlemiyorsa aylar arası karşılaştırma yanıltıcı olur. Bir ayın düşük kapasite kullanımı satış zayıflığına değil, daha zor ürün karmasına veya daha uzun temizlik döngüsüne bağlı olabilir.

Risk payda kaymasıdır. Finans bütçe kapasitesini, mühendislik nameplate kapasiteyi, operasyon normal kayıplar sonrası darboğaz kapasitesini, satış ise karlı satılabilir kapasiteyi kullanabilir. Tesisleri veya ayları karşılaştırmadan önce kapasite tabanı açık dille yazılmalıdır.

Yanlış kullanım ve sınır

OEE'yi kapasite kullanımının yerine kullanmayın. Yüksek OEE işletmenin varlığı yeterince kullandığını kanıtlamaz. Sadece programlı üretim süresinin görece etkin olduğunu kanıtlar.

TEEP'i talep koşulları için operasyonu suçlamakta kullanmayın. TEEP programsız zamanı içerir ve programsız zaman her zaman fabrika hatası değildir.

Kapasite tanımları eşleşmeden kapasite kullanımını tesisler arasında karşılaştırmayın. Paydası 24/7 teorik kapasite olan tesis, iki vardiya personelli kapasite kullanan tesisten kötü görünür.

Üç metriği tek yönetici puanında ortalamayın. Metriklerin gücü, operasyonel etkinliği, takvim kullanımını ve iş kapasitesi kullanımını ayrı tutmalarıdır.

Pratik raporlama kuralı

Paydayı sonuçla aynı cümlede söyleyin. Planlanan üretim süresinde yüzde 82 OEE, takvim zamanında yüzde 21 TEEP veya personelli kapasiteye karşı yüzde 64 kullanım deyin. Hattın yalnızca yüzde 82 etkili olduğunu söylemeyin. Neyin içinde etkili olduğu gerçek sorudur.

Yararlı gösterge panosu üç metriği katman halinde gösterebilir. OEE planlanan zaman içindeki kayıpları açıklar. TEEP kullanılmayan takvim potansiyelini gösterir. Kapasite kullanımı bu kullanılmayan potansiyelin iş açısından önemli olup olmadığını gösterir. Katmanlı bakış, yöneticilerin zamanlama sorununu bakım projesiyle veya kalite sorununu daha fazla saat ekleyerek çözmesini önler.

Raporlama ritmi de ayrı tutulabilir. OEE genellikle vardiya, gün veya hafta düzeyinde operasyon ekibinin aksiyon listesine bağlanır. TEEP daha seyrek, örneğin aylık kapasite incelemesinde, varlığın takvim potansiyelini tartışmak için kullanılabilir. Kapasite kullanımı ise satış ve operasyon planlama döngüsünde talep, stok ve personel varsayımlarıyla birlikte gözden geçirilmelidir. Aynı toplantıda üçü de gösterilebilir, fakat her sayı kendi karar sahibine ve kendi aksiyon türüne bağlanmalıdır.

Kısa bir uygulama disiplini de faydalıdır. Her rapor satırında dönem, vardiya kapsamı, dışlanan planlı duruşlar, ürün ailesi ve kapasite tabanı belirtilmelidir. Örneğin bakım duruşu planlanan zamandan çıkarıldı mı, sanitasyon süresi çalışma planının parçası mı, fazla mesai kapasite tabanına dahil mi soruları önceden yanıtlanmalıdır. Bu notlar metrikleri zayıflatmaz; aksine sonraki ay aynı kuralla ölçüm yapılmasını sağlar. Karar toplantısında sayının yanında bu küçük tanım kartı yoksa, tartışma çoğu zaman iyileştirme fırsatından çok muhasebe tartışmasına dönüşür.

Sonuç

OEE, TEEP ve kapasite kullanımı farklı paydalara sahip üç mercektir. Planlanan üretim süresi içindeki kayıp görünürlüğü için OEE kullanın. Tüm zaman boyunca varlık potansiyeli için TEEP kullanın. Tanımlı kapasite tabanına karşı iş planlama için kapasite kullanımı kullanın. Sayı ancak payda görünürse anlamlıdır.

İlgili yazılar

• OEE nedir

Kaynak ve yönetişim notu

Bu taslakta kullanılan formüller yaygın üç faktörlü OEE modeline dayanır: Availability, Performance ve Quality. İncelenen OEE.com FAQ sayfası Availability, Performance, Quality ve OEE hesap formlarını; incelenen OEE.com TEEP sayfası ise TEEP = OEE x Utilization ve Utilization = Planned Production Time / All Time ilişkisini verir. OEE.com bir vendor referansıdır; bu nedenle bu yazıdaki yönetişim değerlendirmeleri yalnızca bu sayfalara dayandırılmadı ve kaynak otoritesi abartılmadı. İncelenen NIST üretim verisi yayını sayfası, atölye ekipmanından veri toplama, veriyi kürate etme ve yeniden kullanma konusunu açıklar; bu da üretim verisinin karar için kullanılmadan önce tanımlı anlama sahip olması gerektiği noktasını destekler. NIST süreç kontrol el kitabı sayfası, veriyi beklenen davranışla karşılaştırma ve sapmaları inceleme alışkanlığı için kullanıldı.

Bu metinde Tuna Industrial Platform'a ait bir yetenek, müşteri kurulumu, yazılım entegrasyonu, benchmark, ROI iddiası, sertifika veya canlı üretim sonucu iddia edilmez. Yazı, üretim yöneticileri ve operasyon ekipleri için tarafsız endüstriyel rehber olarak yazılmıştır.